barbarasteenvoorden

Archive for the ‘Barbara’s Boeken’ Category

Boek: Het Boek van Vreugde

In Barbara's Boeken on november 30, 2016 at 8:24 am

boek-van-vreugde-voorkant-3

Ter gelegenheid van de 80e verjaardag van de Dalai Lama reisde aartsbischop Desmond Tutu naar Dharamsala, waar de Dalai Lama in ballingschap leeft. De twee oude wijze vrienden brachten een week samen door. Douglas Abrams was getuige van hun gesprekken en legde ze vast in dit Boek van Vreugde. En dat is het ook echt. Dit is een boek waar je blij van wordt!

Je voelt het meteen al bij een van de eerste foto’s, die genomen is, van het moment dat Desmond Tutu uit het vliegtuig stapt en ontvangen wordt door zijn oude vriend. De genegenheid en humor die uit deze foto spreekt is kenmerkend voor de aard en toon van de gesprekken waar je getuige van bent gedurende het boek. Tijdens de gesprekken onderbreekt de Dalai Lama geregeld de aartsbisschop die op zijn beurt er niet voor terugdeinst met liefdevolle humor de boeddhistische wereldleider op zijn plaats te zetten. Waarop de ander dan steevast bulderend van de lach zijn plek kent. Maar ook zijn ze tot tranen toe geroerd over het leed dat ze beiden hebben meegemaakt, en prijzen ze elkaar over en weer over hun wijsheid en liefde voor de wereld.boek-vreugde-vliegveld-3

Het boek vertelt via hun gesprekken over de ware aard van vreugde. Vreugde is een vaardigheid die je kunt leren. Er is sterk en overtuigend wetenschappelijk bewijs dat de mens is gemaakt voor samenwerking, compassie en ruimhartigheid. Omdat mensen geneigd zijn zich alleen te bekommeren om de eigen groep (blijkt ook uit onderzoek), benadrukken Desmond Tutu en de Dalai Lama telkens opnieuw dat wij mensen allemaal juist uit een groep bestaan: de mensheid. Dat je vanuit een groter perspectief geen verschillen ziet. Als er mijnwerkers vastzitten in Rusland, voel je compassie. Dan zegt niemand: “Ja, maar ik spreek geen Russisch.” Compassie is het woord dat in het verdere boek telkens terugkomt en de belangrijkste voorwaarde is voor het ervaren van levensvreugde.

Een andere pijler is perspectief. ‘Pijn is onvermijdelijk, maar lijden is een keuze. Andersgezegd: wanneer we onze pijn in breder perspectief plaatsen, bv door te beseffen dat we in onze pijn niet alleen zijn, dat het onderdeel is van een groter verhaal en ook dat we de pijn kunnen omarmen en zien als onderdeel van wat we te leren hebben, dan hoeven we de pijn alleen maar te verdragen en kunnen we lijden (de mentale vorm van pijn) voorkomen. Iets waar ik persoonlijk afgelopen jaar mee te maken kreeg en precies zo heb ervaren: hoe we omgaan met pijn, bepaalt de mate waarin we lijden.

Als je groeit in je spiritualiteit, zo getuigen de vrienden, dan ben je in staat om alles te aanvaarden wat je overkomt. Je aanvaardt het, omdat het iets is dat bij het leven hoort. Er gebeuren nare en frustrerende dingen. De vraag is niet: ‘Hoe ontsnap ik daaraan?’, maar: ‘Wat voor positiefs kan ik hieruit halen?’.

Dat gaat ook over een andere pijler van vreugde: dankbaarheid. Zelfs in de lastigste situaties kunnen we dankbaar zijn. Voor wat er wel is, voor met wie we die ervaring delen en voor de lessen die we eruit kunnen halen. Het is ontroerend om te ervaren hoe dankbaar de Dalai Lama is voor de komst en voor de wijsheid van zijn goede vriend. En hoe dankbaar op zijn beurt de aartsbisschop is voor wat hem gegeven is, en voor wie de Dalai Lama als mens en als zijn goede vriend is.

Naast humor, compassie, perspectief en dankbaarheid spreken de wijze vrienden nog over nederigheid, acceptatie, vergeving en edelmoedigheid. Woorden die misschien als je ze hier leest groot en zwaar lijken. Lees dan het boek maar. Dan zul je, net als ik, ervaren dat het eigenlijk heel eenvoudig is. Het vraagt alleen moed om in een cynische en soms berustende wereld te blijven vasthouden aan deze waarden. Ook dat zijn de wijze mannen zich heel goed bewust. Naïef en sentimenteel als deze woorden kunnen klinken, ze zijn het niet. Deze mannen zijn zeer bewust van wat er in de wereld speelt, maar kiezen ervoor elke dag opnieuw te geloven in de mensen, in waardigheid en respect. In liefde en in vreugde.

Een van de dingen die mij persoonlijk raakte in het boek was de overtuiging van zowel de Dalai Lama als de Aartsbisschop dat de wereld ooit werkelijk anders zal zijn. In de woorden van de Aartsbisschop: ‘Zeker, we vallen soms terug, maar je moet alles in perspectief blijven zien. Het gaat de goede kant op met de wereld. Bedenk eens hoe het een paar honderd jaar geleden met rechten van vrouwen was gesteld of met de slavernij, die als moreel juist werd beschouwd. Het kost tijd. We groeien, we leren begaan en zorgzaam te zijn. We leren mens te zijn.”boek-vreugde-handen

En met de woorden van de Dalai Lama: “Nare dingen worden nieuws-items, verkrachtingen, moord, of corruptie. Deze dingen gebeuren allemaal, maar ze zijn niet de norm, en daarom worden ze nieuws. Miljoenen en nog eens miljoenen kinderen worden iedere dag liefdevol door hun ouders gekoesterd. In ziekenhuizen worden dagelijks miljoenen mensen ontzaglijk goed verzorgd. Het lijdt geen twijfel dat er heel negatieve dingen zijn, maar op datzelfde moment gebeuren er vele malen meer positieve dingen in onze wereld.”

Een cynicus noemt mij nu wellicht naïef of sentimenteel. Dit boek heeft mij geholpen te vertrouwen dat ik niet de enige ben die zo naar de wereld en de mensen om me heen kijkt. Van Nobelprijswinnaars voor de Vrede mag ik toch aannemen dat ze recht van spreken hebben. En ik ben dan geen Nobelprijswinnaar, maar kies voor hetzelfde. Te geloven dat het beter gaat in de wereld, dat compassie en dankbaarheid vreugde brengt. Dat dingen in perspectief zien en alles nemen zoals het komt, het leven lichter maakt.

Het is juist die cynicus die ik soms vrees, waardoor ik niet altijd opschrijf of vertel wat ik geloof. Ik ervaar dat ik soms anders kijk naar de wereld, dan wat ik om mij heen hoor. Ik wimpel wat ik zeg nog wel eens lafjes weg met ‘noem mij naïef of soft maar…’. Waardoor dat wat ik werkelijk vind natuurlijk nooit overeind blijft. Iedere keer dat ik niet zeg of schrijf wat ik werkelijk bedoel, is een moment dat ik minder mezelf ben. Dit boek heeft me doen beseffen dat ik niet alleen ben in mijn ogenschijnlijke naïviteit. Ik heb in elk geval twee wijze mannen aan mijn zijde. Die bovendien voortdurend grappen maken. En mensen met humor neem ik sowieso het meest serieus.

Lees dit boek of leg het voor iemand onder de kerstboom, dan belooft het een vreugdevolle kerst te worden met een bemoedigende reflectie op jezelf, je naasten en de rest van de wereld.

Boek: Angst-Wegwijzer

In Barbara's Boeken on oktober 30, 2014 at 10:07 am

Auteur: Charlotte Visch

Kinderen zelf zijn zonder twijfel mijn eerste inspiratie geweest om – in aanvulling op mijn huidige activiteiten – mijn praktijk uit te breiden met Integratieve Kindertherapie. Charlotte Visch was de tweede inspiratie.

Jaren geleden ontmoette ik Charlotte tijdens een lezing die zij gaf. Toen ik na die lezing thuiskwam zei ik: “Zij snapt het! Zij praat met kinderen zoals ik denk dat je met kinderen zou moeten praten. Ook als er problemen zijn: het kan vrolijk, opgewekt, met humor en door kinderen serieus te nemen.”

Ik kocht meteen een boek van haar (“De sleutel tot je kind” (ook een aanrader!)). En toen ik jaren later zocht naar een opleiding om met kinderen te kunnen gaan werken, bleek dat zij de opleiding Integratieve Kindertherapie had ontwikkeld. De opleiding die ik begin oktober ben gestart.

Een boek dat tot de verplichte literatuur van deze opleiding hoort is Angst-Wegwijzer. Een praktijkgids voor zowel ouders/opvoeders als voor professionele hulpverleners. En daarom kan ik het van harte aanbevelen als je in welke vorm dan ook met kinderen te maken hebt.

Het is allereerst een vrolijk boek dat makkelijk leesbaar is en dat problemen van kinderen op een adequate maar luchtige manier belicht. Het boek geeft op een heldere manier tips aan kinderen en hun ouders om angst aan te pakken. Het boek zit vol met praktijkvoorbeelden en geeft ons als ouders een verfrissende kijk op hoe we zelf geneigd zijn te handelen in onze opvoeding en begeleiding van kinderen.

Kerngedachte van het boek is dat ieder kind een mens is met wie je kunt praten en overleggen en wiens mening ertoe doet. Elk kind is anders en heeft zijn eigen angst te overwinnen. Elk kind komt op een zeker moment zijn angsten tegen, soms reële soms irreële angsten. Dit boek helpt je om met kinderen te praten en hen te leren hoe hiermee om te gaan.

In haar benadering van angst werkt Charlotte Visch vanuit het gedachtegoed van de Integratieve Kindertherapie. De belangrijkste uitgangspunten van deze therapie zijn:

  1. het kind weet welk probleem het heeft (bewust of onbewust)
  2. het kind kan zijn probleem oplossen (met hulp van binnen en buiten)
  3. het kind weet hoe hij dat wil doen (middelen en manieren)

Elk kind heeft dus recht op het oplossen van een probleem op zijn of haar eigen manier.

Het boek behandelt o.a. angst voor injectienaalden, angst om te gaan slapen, angst voor nare gevoelens, faalangst, angst om zelfstandig te zijn en voor jezelf op te komen, angst voor keuzevrijheid en autonomie. Maar ook: kinderen die leven met de angst die hun ouders hebben.

Zelfs als je niet een op een het probleem van je kind hierin herkent, zul je toch veel hebben aan de tips en inzichten van het boek. Dus als een kind zich zorgen maakt over een verhuizing, over gedrag van de juf, over hoe zich te gedragen: iedere angst die leeft is samen met het kind te bespreken en op te lossen.

Wij als volwassenen hebben feitelijk de rol die ik voor mezelf vaak zie als coach: we lopen een tijdje het weggetje van het leven (of het probleem) met het kind mee. Maar het kind weet het, kan het en doet het.

Veel plezier met het lezen (en uitproberen) van dit boek!

 

 

Boek: Niet verder vertellen

In Barbara's Boeken on september 16, 2014 at 12:34 pm

Auteur: Maria van Donkelaar en Martine van Rooijen verzamelden de mooiste kinderverhalen over de hele wereld

Omdat ik in oktober start met de opleiding Integratieve Kindertherapie aan de Nederlandse Academie voor Psychotherapie en omdat ik twee zoons heb met een flinke dosis fantasie en leesdrang zul je vanaf nu ook geregeld kinderboeken voorbij zien komen in mijn blog. Geregeld struin ik boeken en bibliotheken af voor de mooiste kinderboeken en –verhalen.

Het meest word ik geïnspireerd door sprookjes. Verhalen met een diepere betekenis die voor ons als volwassenen vaak belangrijke boodschappen brengen op een vrolijke kleurrijke manier. Kinderen voelen vaak veel beter dan wij aan wat bedoeld wordt met een sprookje. Daar hebben ze vaak geen uitvoerige analyses voor nodig. Maar ook voor ons biedt het een schat aan inzicht. Laat je dus, ook als je geen kinderen hebt, vooral eens inspireren door kinderboeken en sprookjes.

Het boek Niet verder vertellen is een verzameling kinderverhalen van over de hele wereld (China, Japan, Scandinavië, Midden-Oosten, Duitsland, Oost- en Zuid-Europa) waarin geheimen, raadsels en onverklaarbare mysteries centraal staan. Het is een prachtige bundel met de mooiste illustraties gemaakt door Heleen Brulot.

In de verhalen wordt beschreven hoe lastig het is om geheimen te bewaren, en hoe waardevol het is om te doen wat je belooft. Wanneer we voor grote verleidingen staan, zijn we dan nog in staat om het juiste te doen, ons woord te houden, te denken aan de ander in plaats van onszelf? Zijn we in staat de gevolgen te dragen wanneer we nalaten het juiste te doen?

Een van de verhalen, Koning Midas, begint zo: “ Zal ik je eens iets vertellen? Maar niet verder vertellen, hoor, want het is een geheim: koning Midas heeft ezelsoren. Ik zal je vertellen hoe hij daaraan gekomen is.”

Een ander begint als volgt: “Heb je ooit een ster aan de hemel gezien die knippert? Dan is het misschien Toewi die naar haar familie zwaait. Hoe ze daar terecht is gekomen? Luister maar.”

In dit boek vier je het geluk van het maken van de juiste keuzes, zweef je mee op toverspreuken en zwem je in de onderwaterwereld of in groot fortuin. Tovenaars en mysterieuze oude vrouwtjes, domme en wijze koningen, verwende en beeldschone prinsessen, draken en kastelen, geheime kamers en gouden parels. Laat je betoveren en meenemen in de diepere betekenis van de mooiste verhalen.

Boek: Geweldloze communicatie

In Barbara's Boeken on september 1, 2014 at 11:23 am

Auteur: MARSHALL B. ROSENBERG

 

“Loop niet als je ook kunt dansen.”

 

Met dit citaat van zijn grootmoeder, eindigt Rosenberg zijn boek, maar als je het mij vraagt zou het ermee moeten beginnen. Het citaat geeft glashelder weer hoe het leven mooier, energieker, vrolijker, gepassioneerder kan zijn, terwijl we dat maar al te vaak vergeten.

Rosenberg beschrijft in zijn boek een manier van communiceren (eigenlijk: een manier van leven) die me aanspreekt omdat (1) het inspirerend is doordat het aanzet tot vriendelijker gedrag naar onszelf en de mensen om ons heen, (2) het de eigen verantwoordelijkheid benadrukt die we hebben voor hoe het met ons gaat en hoe mensen met ons omgaan en (3) het gaat over verbinding en harmonie.

Geweldloze Communicatie is een manier van interactie die het mogelijk maakt om op een vreedzame manier informatie uit te wisselen en verschillen tussen mensen te overbruggen. Daarbij staan algemeen menselijke waarden en behoeften centraal. Deze manier van communiceren wil taalgebruik stimuleren dat tot wederzijds begrip leidt en taalgebruik vermijden dat mensen kwetst of in hun waarde aantast. Geweldloze Communicatie legt de nadruk op persoonlijke verantwoordelijkheid en stelt zich bovenal ten doel relaties te verbeteren.

Mededogen is een centrale term in het boek. Mededogen is de wezenlijke nieuwsgierigheid naar je eigen gevoelens en behoeften en die van de ander, waardoor je in staat bent in harmonie en met respect te leven met jezelf, anderen en de omgeving, en dus: met verschillen.

Geweldloze communicatie vereist niet dat de ander dit ook doet of dat de ander zich mededogend tegenover ons gedraagt. Uiteindelijk zal de ander aan dit proces gaan deelnemen, zo stelt de auteur. Dit is iets waarover ik ook vaak spreek met groepen: we wachten zo vaak tot de ander zich ook meewerkend, bereidwillig of aardig ten opzichte van ons opstelt. Doet hij of zij het niet, dan vervallen we onmiddellijk terug in hetzelfde vijandige, wantrouwende of inactieve gedrag. Maar we hoeven nooit te wachten op de ander, wij kunnen zelf op ieder moment ervoor kiezen het anders te doen. Durven we hierin volhardend te zijn, dan volgt de ander vanzelf.

Rosenberg gaat met verschillende onderwerpen dieper in op onze eigen verantwoordelijkheid. Bijvoorbeeld het feit dat we altijd een mogelijkheid hebben om te kiezen. Zo vertelt hij over een lerares die tegen het geven van cijfers was, maar dat wel deed op de school waar ze werkte. Ze vertelde daarover dat ze wel cijfers moest geven, want zo was het beleid op deze school. Rosenberg daagde haar uit hier anders naar te kijken vanuit de gedachte dat we altijd handelen vanuit onze persoonlijke keuze. Als gevolg daarvan realiseerde zij zich: “Ik heb ervoor gekozen om cijfers te geven, omdat ik mijn baan op deze school wil behouden.” Wat verdween was het verzet tegen het beleid en tegen haar eigen gedrag van cijfers geven. Wat overbleef was energie voor haar werk. Ze kon er prima mee leven dat deze keuze hoorde bij de behoefte die ze had: een leuke baan op een leuke school.

Zo zouden we volgens Rosenberg ook onderscheid moeten maken tussen aanleiding en oorzaak van onze emoties. Stel: iemand komt te laat. Als we bevestiging nodig hebben dat de ander ons waardeert of belangrijk vindt, zouden we ons gekwetst kunnen voelen. Als we juist wat rust en tijd voor onszelf nodig hebben, voelen we ons dankbaar. Zo zie je dat de ander wel aanleiding, maar nooit de oorzaak is van onze emoties. Onze behoeften zijn de oorzaak. De ander is hooguit de aanleiding waardoor we onze behoeften bewust worden.

Praten over wat je nodig hebt is bovendien veel constructiever dan praten over wat er mis is met de ander. Oordelen over anderen, zo zegt de auteur, komen voort uit onze eigen niet-onderkende en onvervulde behoeften. Als we onze behoeften uitdrukken, hebben we meer kans dat ze vervuld worden. Doen we dat indirect door oordelen, interpretaties en denkbeelden, zal het overkomen als kritiek en gaat de ander in de verdediging of aanval. Als we onze behoeften niet op waarde schatten, zullen anderen dat waarschijnlijk ook niet doen. Het gaat er dus om goed te weten en te uiten wat je behoeften zijn. En dat gaat altijd over jou, nooit over de ander.

Rosenberg neemt ons mee langs het pad van emotionele slavernij naar emotionele bevrijding. In die laatste fase nemen we uiteindelijk verantwoordelijkheid voor onze intenties en daden. We reageren op de behoefte van anderen vanuit mededogen en nooit vanuit angst, schuld of schaamte. Dit schenkt zowel onszelf als degene op wie we reageren innerlijke vervulling. We leren duidelijk te stellen wat we nodig hebben, op een manier die evenzeer rekening houdt met de behoeften van anderen. Kortom: mededogen voor de ander EN voor onszelf.

Naast bovengenoemde onderwerpen spreekt Rosenberg in zijn boek over scheiding tussen waarnemen en oordelen, het voorkomen van generaliseren, kwetsbaar opstellen, het ontwikkelen van een woordenschat om gevoelens weer te geven, het doen van een verzoek (i.p.v. een verborgen eis), bedanken volgens Geweldloze Communicatie en reageren door volledig aanwezig te zijn en ons in te leven in de ander.

De auteur geeft een schat aan voorbeelden uit zijn eigen leven en werk, en hij heeft tal van voorbeelden over hoe we het gewend zijn te doen en hoe we kunnen communiceren volgens Geweldloze Communicatie. Daardoor is het een zeer illustratief en helder boek geworden. Je voelt onmiddellijk hoe je verschil kunt maken en mensen echt kunt bereiken. Dat verbinding tussen mensen leidt tot meer lol in het samen werken en samen leven.

Lastig aan het boek is dat je van tijd tot tijd het idee hebt dat het wel erg vermoeiend kan zijn om dit trouw toe te passen. Ik denk dan ook dat je vooral je eigen manier moet zien te vinden, maar dát het zinvol is om op deze manier naar onderlinge communicatie te kijken, staat buiten kijf! Rosenberg geeft overigens ook zelf toe dat het soms enorm lastig is om het proces toe te passen, maar wat uitdaagt om verder te gaan is dat de methode in staat stelt om intensere relaties met anderen aan te gaan.

Ook in mijn individuele en teambegeleiding merk ik weerstand tegen het idee dat je voor alles zelf verantwoordelijk bent. Het voelt erg vermoeiend om alles bij jezelf te zoeken. Maar wachten op de ander geeft geen beweging. Want de kans is groot dat de ander ook wacht. Daarom spreekt het me aan dat Rosenberg, net als ik, volhardend is in zijn boodschap dat JIJ centraal staat. Jij zult merken dat het veel meer energie geeft zelf verantwoordelijk te zijn voor jouw keuzes, je gedragingen, je emoties en je behoeften. Want de ander bewerken is vele malen vermoeiender en duurt vele malen langer. Jij kunt het sturen. Jij kunt bepalen hoe je je voelt en wat je wel en niet doet.

Dan voel je hoe het energiek, mooi, vrolijk en inspirerend wordt om met anderen samen te leven en te werken.

Loop niet als je ook kunt dansen.

 

Opdracht naar aanleiding van dit boek: Hoe vaak heb je zelf niet dat je ‘dat nu eenmaal moet’? Maak eens een lijst van alle dingen die je ‘moet’ en zet daarna voor elk item “ik heb ervoor gekozen om…” Als derde stap schrijf je achter de items, “omdat…” Op deze manier zul je inzien dat je overal uiteindelijk zelf voor kiest. Dat betekent ook dat je soms kiest voor dingen die minder leuk zijn, maar vanaf nu kun je je niet meer verschuilen achter anderen. Wat overblijft is inzicht en energie.