barbarasteenvoorden

Archive for november, 2016|Monthly archive page

Boek: Het Boek van Vreugde

In Barbara's Boeken on november 30, 2016 at 8:24 am

boek-van-vreugde-voorkant-3

Ter gelegenheid van de 80e verjaardag van de Dalai Lama reisde aartsbischop Desmond Tutu naar Dharamsala, waar de Dalai Lama in ballingschap leeft. De twee oude wijze vrienden brachten een week samen door. Douglas Abrams was getuige van hun gesprekken en legde ze vast in dit Boek van Vreugde. En dat is het ook echt. Dit is een boek waar je blij van wordt!

Je voelt het meteen al bij een van de eerste foto’s, die genomen is, van het moment dat Desmond Tutu uit het vliegtuig stapt en ontvangen wordt door zijn oude vriend. De genegenheid en humor die uit deze foto spreekt is kenmerkend voor de aard en toon van de gesprekken waar je getuige van bent gedurende het boek. Tijdens de gesprekken onderbreekt de Dalai Lama geregeld de aartsbisschop die op zijn beurt er niet voor terugdeinst met liefdevolle humor de boeddhistische wereldleider op zijn plaats te zetten. Waarop de ander dan steevast bulderend van de lach zijn plek kent. Maar ook zijn ze tot tranen toe geroerd over het leed dat ze beiden hebben meegemaakt, en prijzen ze elkaar over en weer over hun wijsheid en liefde voor de wereld.boek-vreugde-vliegveld-3

Het boek vertelt via hun gesprekken over de ware aard van vreugde. Vreugde is een vaardigheid die je kunt leren. Er is sterk en overtuigend wetenschappelijk bewijs dat de mens is gemaakt voor samenwerking, compassie en ruimhartigheid. Omdat mensen geneigd zijn zich alleen te bekommeren om de eigen groep (blijkt ook uit onderzoek), benadrukken Desmond Tutu en de Dalai Lama telkens opnieuw dat wij mensen allemaal juist uit een groep bestaan: de mensheid. Dat je vanuit een groter perspectief geen verschillen ziet. Als er mijnwerkers vastzitten in Rusland, voel je compassie. Dan zegt niemand: “Ja, maar ik spreek geen Russisch.” Compassie is het woord dat in het verdere boek telkens terugkomt en de belangrijkste voorwaarde is voor het ervaren van levensvreugde.

Een andere pijler is perspectief. ‘Pijn is onvermijdelijk, maar lijden is een keuze. Andersgezegd: wanneer we onze pijn in breder perspectief plaatsen, bv door te beseffen dat we in onze pijn niet alleen zijn, dat het onderdeel is van een groter verhaal en ook dat we de pijn kunnen omarmen en zien als onderdeel van wat we te leren hebben, dan hoeven we de pijn alleen maar te verdragen en kunnen we lijden (de mentale vorm van pijn) voorkomen. Iets waar ik persoonlijk afgelopen jaar mee te maken kreeg en precies zo heb ervaren: hoe we omgaan met pijn, bepaalt de mate waarin we lijden.

Als je groeit in je spiritualiteit, zo getuigen de vrienden, dan ben je in staat om alles te aanvaarden wat je overkomt. Je aanvaardt het, omdat het iets is dat bij het leven hoort. Er gebeuren nare en frustrerende dingen. De vraag is niet: ‘Hoe ontsnap ik daaraan?’, maar: ‘Wat voor positiefs kan ik hieruit halen?’.

Dat gaat ook over een andere pijler van vreugde: dankbaarheid. Zelfs in de lastigste situaties kunnen we dankbaar zijn. Voor wat er wel is, voor met wie we die ervaring delen en voor de lessen die we eruit kunnen halen. Het is ontroerend om te ervaren hoe dankbaar de Dalai Lama is voor de komst en voor de wijsheid van zijn goede vriend. En hoe dankbaar op zijn beurt de aartsbisschop is voor wat hem gegeven is, en voor wie de Dalai Lama als mens en als zijn goede vriend is.

Naast humor, compassie, perspectief en dankbaarheid spreken de wijze vrienden nog over nederigheid, acceptatie, vergeving en edelmoedigheid. Woorden die misschien als je ze hier leest groot en zwaar lijken. Lees dan het boek maar. Dan zul je, net als ik, ervaren dat het eigenlijk heel eenvoudig is. Het vraagt alleen moed om in een cynische en soms berustende wereld te blijven vasthouden aan deze waarden. Ook dat zijn de wijze mannen zich heel goed bewust. Naïef en sentimenteel als deze woorden kunnen klinken, ze zijn het niet. Deze mannen zijn zeer bewust van wat er in de wereld speelt, maar kiezen ervoor elke dag opnieuw te geloven in de mensen, in waardigheid en respect. In liefde en in vreugde.

Een van de dingen die mij persoonlijk raakte in het boek was de overtuiging van zowel de Dalai Lama als de Aartsbisschop dat de wereld ooit werkelijk anders zal zijn. In de woorden van de Aartsbisschop: ‘Zeker, we vallen soms terug, maar je moet alles in perspectief blijven zien. Het gaat de goede kant op met de wereld. Bedenk eens hoe het een paar honderd jaar geleden met rechten van vrouwen was gesteld of met de slavernij, die als moreel juist werd beschouwd. Het kost tijd. We groeien, we leren begaan en zorgzaam te zijn. We leren mens te zijn.”boek-vreugde-handen

En met de woorden van de Dalai Lama: “Nare dingen worden nieuws-items, verkrachtingen, moord, of corruptie. Deze dingen gebeuren allemaal, maar ze zijn niet de norm, en daarom worden ze nieuws. Miljoenen en nog eens miljoenen kinderen worden iedere dag liefdevol door hun ouders gekoesterd. In ziekenhuizen worden dagelijks miljoenen mensen ontzaglijk goed verzorgd. Het lijdt geen twijfel dat er heel negatieve dingen zijn, maar op datzelfde moment gebeuren er vele malen meer positieve dingen in onze wereld.”

Een cynicus noemt mij nu wellicht naïef of sentimenteel. Dit boek heeft mij geholpen te vertrouwen dat ik niet de enige ben die zo naar de wereld en de mensen om me heen kijkt. Van Nobelprijswinnaars voor de Vrede mag ik toch aannemen dat ze recht van spreken hebben. En ik ben dan geen Nobelprijswinnaar, maar kies voor hetzelfde. Te geloven dat het beter gaat in de wereld, dat compassie en dankbaarheid vreugde brengt. Dat dingen in perspectief zien en alles nemen zoals het komt, het leven lichter maakt.

Het is juist die cynicus die ik soms vrees, waardoor ik niet altijd opschrijf of vertel wat ik geloof. Ik ervaar dat ik soms anders kijk naar de wereld, dan wat ik om mij heen hoor. Ik wimpel wat ik zeg nog wel eens lafjes weg met ‘noem mij naïef of soft maar…’. Waardoor dat wat ik werkelijk vind natuurlijk nooit overeind blijft. Iedere keer dat ik niet zeg of schrijf wat ik werkelijk bedoel, is een moment dat ik minder mezelf ben. Dit boek heeft me doen beseffen dat ik niet alleen ben in mijn ogenschijnlijke naïviteit. Ik heb in elk geval twee wijze mannen aan mijn zijde. Die bovendien voortdurend grappen maken. En mensen met humor neem ik sowieso het meest serieus.

Lees dit boek of leg het voor iemand onder de kerstboom, dan belooft het een vreugdevolle kerst te worden met een bemoedigende reflectie op jezelf, je naasten en de rest van de wereld.