barbarasteenvoorden

Archive for september, 2014|Monthly archive page

Boek: Niet verder vertellen

In Barbara's Boeken on september 16, 2014 at 12:34 pm

Auteur: Maria van Donkelaar en Martine van Rooijen verzamelden de mooiste kinderverhalen over de hele wereld

Omdat ik in oktober start met de opleiding Integratieve Kindertherapie aan de Nederlandse Academie voor Psychotherapie en omdat ik twee zoons heb met een flinke dosis fantasie en leesdrang zul je vanaf nu ook geregeld kinderboeken voorbij zien komen in mijn blog. Geregeld struin ik boeken en bibliotheken af voor de mooiste kinderboeken en –verhalen.

Het meest word ik geïnspireerd door sprookjes. Verhalen met een diepere betekenis die voor ons als volwassenen vaak belangrijke boodschappen brengen op een vrolijke kleurrijke manier. Kinderen voelen vaak veel beter dan wij aan wat bedoeld wordt met een sprookje. Daar hebben ze vaak geen uitvoerige analyses voor nodig. Maar ook voor ons biedt het een schat aan inzicht. Laat je dus, ook als je geen kinderen hebt, vooral eens inspireren door kinderboeken en sprookjes.

Het boek Niet verder vertellen is een verzameling kinderverhalen van over de hele wereld (China, Japan, Scandinavië, Midden-Oosten, Duitsland, Oost- en Zuid-Europa) waarin geheimen, raadsels en onverklaarbare mysteries centraal staan. Het is een prachtige bundel met de mooiste illustraties gemaakt door Heleen Brulot.

In de verhalen wordt beschreven hoe lastig het is om geheimen te bewaren, en hoe waardevol het is om te doen wat je belooft. Wanneer we voor grote verleidingen staan, zijn we dan nog in staat om het juiste te doen, ons woord te houden, te denken aan de ander in plaats van onszelf? Zijn we in staat de gevolgen te dragen wanneer we nalaten het juiste te doen?

Een van de verhalen, Koning Midas, begint zo: “ Zal ik je eens iets vertellen? Maar niet verder vertellen, hoor, want het is een geheim: koning Midas heeft ezelsoren. Ik zal je vertellen hoe hij daaraan gekomen is.”

Een ander begint als volgt: “Heb je ooit een ster aan de hemel gezien die knippert? Dan is het misschien Toewi die naar haar familie zwaait. Hoe ze daar terecht is gekomen? Luister maar.”

In dit boek vier je het geluk van het maken van de juiste keuzes, zweef je mee op toverspreuken en zwem je in de onderwaterwereld of in groot fortuin. Tovenaars en mysterieuze oude vrouwtjes, domme en wijze koningen, verwende en beeldschone prinsessen, draken en kastelen, geheime kamers en gouden parels. Laat je betoveren en meenemen in de diepere betekenis van de mooiste verhalen.

Boek: Geweldloze communicatie

In Barbara's Boeken on september 1, 2014 at 11:23 am

Auteur: MARSHALL B. ROSENBERG

 

“Loop niet als je ook kunt dansen.”

 

Met dit citaat van zijn grootmoeder, eindigt Rosenberg zijn boek, maar als je het mij vraagt zou het ermee moeten beginnen. Het citaat geeft glashelder weer hoe het leven mooier, energieker, vrolijker, gepassioneerder kan zijn, terwijl we dat maar al te vaak vergeten.

Rosenberg beschrijft in zijn boek een manier van communiceren (eigenlijk: een manier van leven) die me aanspreekt omdat (1) het inspirerend is doordat het aanzet tot vriendelijker gedrag naar onszelf en de mensen om ons heen, (2) het de eigen verantwoordelijkheid benadrukt die we hebben voor hoe het met ons gaat en hoe mensen met ons omgaan en (3) het gaat over verbinding en harmonie.

Geweldloze Communicatie is een manier van interactie die het mogelijk maakt om op een vreedzame manier informatie uit te wisselen en verschillen tussen mensen te overbruggen. Daarbij staan algemeen menselijke waarden en behoeften centraal. Deze manier van communiceren wil taalgebruik stimuleren dat tot wederzijds begrip leidt en taalgebruik vermijden dat mensen kwetst of in hun waarde aantast. Geweldloze Communicatie legt de nadruk op persoonlijke verantwoordelijkheid en stelt zich bovenal ten doel relaties te verbeteren.

Mededogen is een centrale term in het boek. Mededogen is de wezenlijke nieuwsgierigheid naar je eigen gevoelens en behoeften en die van de ander, waardoor je in staat bent in harmonie en met respect te leven met jezelf, anderen en de omgeving, en dus: met verschillen.

Geweldloze communicatie vereist niet dat de ander dit ook doet of dat de ander zich mededogend tegenover ons gedraagt. Uiteindelijk zal de ander aan dit proces gaan deelnemen, zo stelt de auteur. Dit is iets waarover ik ook vaak spreek met groepen: we wachten zo vaak tot de ander zich ook meewerkend, bereidwillig of aardig ten opzichte van ons opstelt. Doet hij of zij het niet, dan vervallen we onmiddellijk terug in hetzelfde vijandige, wantrouwende of inactieve gedrag. Maar we hoeven nooit te wachten op de ander, wij kunnen zelf op ieder moment ervoor kiezen het anders te doen. Durven we hierin volhardend te zijn, dan volgt de ander vanzelf.

Rosenberg gaat met verschillende onderwerpen dieper in op onze eigen verantwoordelijkheid. Bijvoorbeeld het feit dat we altijd een mogelijkheid hebben om te kiezen. Zo vertelt hij over een lerares die tegen het geven van cijfers was, maar dat wel deed op de school waar ze werkte. Ze vertelde daarover dat ze wel cijfers moest geven, want zo was het beleid op deze school. Rosenberg daagde haar uit hier anders naar te kijken vanuit de gedachte dat we altijd handelen vanuit onze persoonlijke keuze. Als gevolg daarvan realiseerde zij zich: “Ik heb ervoor gekozen om cijfers te geven, omdat ik mijn baan op deze school wil behouden.” Wat verdween was het verzet tegen het beleid en tegen haar eigen gedrag van cijfers geven. Wat overbleef was energie voor haar werk. Ze kon er prima mee leven dat deze keuze hoorde bij de behoefte die ze had: een leuke baan op een leuke school.

Zo zouden we volgens Rosenberg ook onderscheid moeten maken tussen aanleiding en oorzaak van onze emoties. Stel: iemand komt te laat. Als we bevestiging nodig hebben dat de ander ons waardeert of belangrijk vindt, zouden we ons gekwetst kunnen voelen. Als we juist wat rust en tijd voor onszelf nodig hebben, voelen we ons dankbaar. Zo zie je dat de ander wel aanleiding, maar nooit de oorzaak is van onze emoties. Onze behoeften zijn de oorzaak. De ander is hooguit de aanleiding waardoor we onze behoeften bewust worden.

Praten over wat je nodig hebt is bovendien veel constructiever dan praten over wat er mis is met de ander. Oordelen over anderen, zo zegt de auteur, komen voort uit onze eigen niet-onderkende en onvervulde behoeften. Als we onze behoeften uitdrukken, hebben we meer kans dat ze vervuld worden. Doen we dat indirect door oordelen, interpretaties en denkbeelden, zal het overkomen als kritiek en gaat de ander in de verdediging of aanval. Als we onze behoeften niet op waarde schatten, zullen anderen dat waarschijnlijk ook niet doen. Het gaat er dus om goed te weten en te uiten wat je behoeften zijn. En dat gaat altijd over jou, nooit over de ander.

Rosenberg neemt ons mee langs het pad van emotionele slavernij naar emotionele bevrijding. In die laatste fase nemen we uiteindelijk verantwoordelijkheid voor onze intenties en daden. We reageren op de behoefte van anderen vanuit mededogen en nooit vanuit angst, schuld of schaamte. Dit schenkt zowel onszelf als degene op wie we reageren innerlijke vervulling. We leren duidelijk te stellen wat we nodig hebben, op een manier die evenzeer rekening houdt met de behoeften van anderen. Kortom: mededogen voor de ander EN voor onszelf.

Naast bovengenoemde onderwerpen spreekt Rosenberg in zijn boek over scheiding tussen waarnemen en oordelen, het voorkomen van generaliseren, kwetsbaar opstellen, het ontwikkelen van een woordenschat om gevoelens weer te geven, het doen van een verzoek (i.p.v. een verborgen eis), bedanken volgens Geweldloze Communicatie en reageren door volledig aanwezig te zijn en ons in te leven in de ander.

De auteur geeft een schat aan voorbeelden uit zijn eigen leven en werk, en hij heeft tal van voorbeelden over hoe we het gewend zijn te doen en hoe we kunnen communiceren volgens Geweldloze Communicatie. Daardoor is het een zeer illustratief en helder boek geworden. Je voelt onmiddellijk hoe je verschil kunt maken en mensen echt kunt bereiken. Dat verbinding tussen mensen leidt tot meer lol in het samen werken en samen leven.

Lastig aan het boek is dat je van tijd tot tijd het idee hebt dat het wel erg vermoeiend kan zijn om dit trouw toe te passen. Ik denk dan ook dat je vooral je eigen manier moet zien te vinden, maar dát het zinvol is om op deze manier naar onderlinge communicatie te kijken, staat buiten kijf! Rosenberg geeft overigens ook zelf toe dat het soms enorm lastig is om het proces toe te passen, maar wat uitdaagt om verder te gaan is dat de methode in staat stelt om intensere relaties met anderen aan te gaan.

Ook in mijn individuele en teambegeleiding merk ik weerstand tegen het idee dat je voor alles zelf verantwoordelijk bent. Het voelt erg vermoeiend om alles bij jezelf te zoeken. Maar wachten op de ander geeft geen beweging. Want de kans is groot dat de ander ook wacht. Daarom spreekt het me aan dat Rosenberg, net als ik, volhardend is in zijn boodschap dat JIJ centraal staat. Jij zult merken dat het veel meer energie geeft zelf verantwoordelijk te zijn voor jouw keuzes, je gedragingen, je emoties en je behoeften. Want de ander bewerken is vele malen vermoeiender en duurt vele malen langer. Jij kunt het sturen. Jij kunt bepalen hoe je je voelt en wat je wel en niet doet.

Dan voel je hoe het energiek, mooi, vrolijk en inspirerend wordt om met anderen samen te leven en te werken.

Loop niet als je ook kunt dansen.

 

Opdracht naar aanleiding van dit boek: Hoe vaak heb je zelf niet dat je ‘dat nu eenmaal moet’? Maak eens een lijst van alle dingen die je ‘moet’ en zet daarna voor elk item “ik heb ervoor gekozen om…” Als derde stap schrijf je achter de items, “omdat…” Op deze manier zul je inzien dat je overal uiteindelijk zelf voor kiest. Dat betekent ook dat je soms kiest voor dingen die minder leuk zijn, maar vanaf nu kun je je niet meer verschuilen achter anderen. Wat overblijft is inzicht en energie.